|
TÜRKİYE'NİN MATEMATİK KONUMU
Yönler | Uç Noktalar | Enlem ve boylam değerleri | Güney | Hatay ili Yayladağı ilçesi Beysun ( Topraktutan ) köyü | 35° 51´ | Kuzey | Sinop ilinde İnce burun | 42° 06´ | Batı | Gökçeada'da İnce burun | 25° 40´ | Doğu | Türkiye-İran- Azerbaycan sınırlarının kavşak noktası | 44° 48´ |
TÜRKİYE'NİN KOMŞULARI Komşu Ülke | Komşu Olduğu Yön | Sınır Uzunluğu ( km ) | Bulgaristan | Kuzeybatı | 269 | Yunanistan | Batı - Kuzeybatı | 203 | Gürcistan | Kuzeydoğu | 276 | Ermenistan | Doğu | 325 | Azerbaycan | Doğu | 18 | İran | Doğu | 529 | Irak | Güneydoğu | 378 | Suriye | Güney | 877 |
TÜRKİYE'NİN ÖZELLİKLERİ Yüzölçümü | 769.604 km² ( Göller hariç ) | Nüfusu ( 2000 yılı ) | 67.803.927 | Nüfus Yoğunluğu ( kişi / km² ) | 89 | İl Sayısı | 81 | İlçe Sayısı | 850 | Bucak ve Köy Sayısı | 37.366 | Toplam Kara Sınırı Uzunluğu | 2.875 | Toplam Kıyı Uzunluğu; | 8.333 | Ege Denizi | 2.805 | Karadeniz | 1.695 | Akdeniz | 1.577 | Marmara Denizi | 1.189 | Adalar Kıyısı | 1.067 | Toplam karayolu uzunluğu | 62.000 km | Otoyol uzunluğu | 1.900 km | Toplam demiryolu uzunluğu | 8.671km | Havaalanı sayısı | 52 | Okuma Yazma Bilmeyen; | 7.589.657 | Kadın | 5.732.525 | Erkek | 1.857.132 | Doğu - batı uzunluğu ( km ) | 1650 | Kuzey - güney uzunluğu ( km ) | 650 | En yüksek dağ ( m ) | Büyük Aðrý | En uzun nehir ( km ) | Kýzýlýrmak | En büyük ova | Konya | En çok yağış alan il | Rize | En az yağış alan il | Iğdır | En geniş alanlı il | Konya | En küçük alanlı il | Yalova | En fazla nüfuslu il | İstanbul | En az nüfuslu il | Ardahan | En uzun kıyılara sahip il | Muğla | Nüfus yoğunluğu en fazla olan il | İstanbul | Nüfus yoğunluğu en az olan il | Tunceli | En yüksekte kurulan il | Erzurum | En alçakta kurulan il | Çanakkale | En çok ilçeye sahip il | Ãstanbul | En az ilçeye sahip il | Bayburt |
EN BÜYÜK DAĞLARIMIZ Sırası | Dağ | Yükseltisi ( metre ) | Yer Aldığı İl | 1 | Büyük Ağrı Dağı | 5.137 | Ağrı | 2 | Uludoruk Tepesi | 4.135 | Hakkâri | 3 | Cilo ( Buzul )Dağı | 4.116 | Hakkâri | 4 | Süphan | 4.058 | Bitlis | 5 | Kaçkar Tepesi | 3.932 | Rize | 6 | Küçük Ağrı Dağı | 3.925 | Ağrı | 7 | Erciyes Dağı | 3.917 | Kayseri | 8 | Mor Dağ | 3.807 | Hakkâri | 9 | Demirkazık Dağı | 3.756 | Adana | 10 | Verçenik Tepesi | 3.711 | Rize |
EN UZUN AKARSULARIMIZ Sırası | Akarsu | Uzunluğu ( km ) | Ulaştığı Deniz | 1 | Kızılırmak | 1.355 | Karadeniz | 2 | Fırat | 971 | Basra Körfezi | 3 | Sakarya | 824 | Karadeniz | 4 | Büyük Menderes | 584 | Ege | 5 | Seyhan | 560 | Akdeniz | 6 | Aras | 548 | Hazar Denizi | 7 | Dicle | 523 | Basra Körfezi | 8 | Yeşilırmak | 519 | Karadeniz | 9 | Ceyhan | 509 | Akdeniz | 10 | Çoruh | 442 | Karadeniz |
EN BÜYÜK GÖLLERİMİZ Sırası | Göl | Yüzölçümü ( km² ) | Yer Aldığı İl | Denizden Yüksekliği (metre ) | 1 | Van | 3.713 | Van - Bitlis | 1.646 | 2 | Tuz | 1.500 | Konya- Aksaray-Ankara | 925 | 3 | Beyşehir | 656 | Isparta- Konya | 1.121 | 4 | Eğirdir | 468 | Isparta | 916 | 5 | Akşehir | 323 | Afyonkarahisar-Konya | 958 | 6 | İznik | 298 | Bursa | 85 | 7 | Burdur | 200 | Burdur | 854 | 8 | Manyas ( Kuş ) | 166 | Balýkesir | 15 | 9 | Acıgöl | 153 | Afyonkarahisar | 836 | 10 | Ulubat | 134 | Bursa | 5 |
EN BÜYÜK ADALARIMIZ Ada | Bulunduğu il | Kıyı Uzunluğu ( km ) | Yüzölçümü ( km² ) | Gökçeada ( İmroz ) | Çanakkale | 92 | 279,2 | Marmara | Balıkesir | 72,5 | 117,1 | Bozcaada | Çanakkale | 34,5 | 36 | Uzun ada | İzmir | 31 | 25,3 | Alibey ( Cunda ) | Balıkesir | 28,5 | 23,3 | Paşa limanı | Balıkesir | 40,2 | 21,3 | Avşa | Balıkesir | 27,5 | 20,6 | İmralı | Bursa | 19,4 | 9,9 | Kara ada | Muğla | 19,8 | 9 | Kekova | Antalya | 19 | 5,7 |
EN BÜYÜK BARAJLARIMIZ Sırası | Baraj Gölü | Yüzölçümü ( km² ) | Yer Aldığı İl | 1 | Atatürk | 817 | Adıyaman-Şanlıurfa | 2 | Keban | 675 | Elazığ-Tunceli | 3 | Karakaya | 268 | Malatya | 4 | Hirfanlı | 263 | Kırşehir | 5 | Altınkaya | 118 | Samsun | 6 | Sarıyar | 84 | Ankara | 7 | Seyhan | 68 | Adana | 8 | Demirköprü | 47 | Manisa | 9 | Almus | 32 | Tokat | 10 | Hasan Uğurlu | 23 | Amasya |
EN BÜYÜK YÜZÖLÇÜMLÜ İLLERİMİZ Sırası | İl | Yüzölçümü ( km² ) | 1 | Konya | 40.813 | 2 | Sivas | 28.567 | 3 | Ankara | 25.402 | 4 | Erzurum | 25.330 | 5 | Van | 22.983 | 6 | Antalya | 20.790 | 7 | Şanlıurfa | 19.336 | 8 | Kayseri | 17.109 | 9 | Mersin | 15.512 | 10 | Diyarbakır | 15.204 |
EN KÜÇÜK YÜZÖLÇÜMLÜ İLLERİMİZ Sırası | İl | Yüzölçümü ( km² ) | 1 | Yalova | 850 | 2 | Kilis | 1.427 | 3 | Bartın | 2.080 | 4 | Düzce | 2.592 | 5 | Osmaniye | 3.195 | 6 | Iğdır | 3.587 | 7 | Kocaeli | 3.625 | 8 | Bayburt | 3.739 | 9 | Zonguldak | 3.909 | 10 | Rize | 3.921 |
NÜFUSU EN FAZLA OLAN İLLERİMİZ Sırası | İl | Nüfus ( 2000 yılı ) | 1 | İstanbul | 10.018.735 | 2 | Ankara | 4.007.860 | 3 | İzmir | 3.370.866 | 4 | Konya | 2.192.000 | 5 | Bursa | 2.125.000 | 6 | Adana | 1.849.478 | 7 | Antalya | 1.719.751 | 8 | Mersin | 1.651.400 | 9 | Diyarbakır | 1.382.708 | 10 | Gaziantep | 1.385.249 |
NÜFUSU EN AZ OLAN İLLERİMİZ Sırası | İl | Nüfus ( il merkezi - 2000 yılı ) | 1 | Ardahan | 39.725 | 2 | Bayburt | 41.356 | 3 | Bartın | 48.002 | 4 | Tunceli | 54.476 | 5 | Kilis | 74.985 | 6 | Gümüşhane | 77.570 | 7 | Iğdır | 81.582 | 8 | Artvin | 84.189 | 9 | Yalova | 98.661 |
ÖLÇÜLMÜŞ EN UÇ İKLİM DEĞERLERİ Özellik | Değer | Ölçümün Yapıldığı Yer | Ölçümün Yapıldığı Tarih | En yüksek sıcaklık | 48,8 °C | Mardin | 14.08.1993 | En düşük sıcaklık | — 46,4 °C | Çaldıran - Van | 09.01.1990 | En yüksek yıllık ortalama sıcaklık | 21,3 °C | İskenderun - Hatay | 1962 | En düşük yıllık ortalama sıcaklık | 1,8 °C | Sarıkamış - Kars | 1972 | Yıllık en yüksek toplam yağış | 4045,3 mm | Rize | 1931 | Yıllık en düşük toplam yağış | 114,5 mm | Iğdır | 1970 | Günlük en yüksek yağış | 469,9 mm | Kemer - Antalya | 11.12.1972 | En yüksek kar kalınlığı | 525 cm | Bitlis | 1954 | En yüksek basınç | 1045 mb | Ereğli - Zonguldak | 01.01.1973 | En düşük basınç | 745,3 mb | Yumurtalık - Adana | 21.01.1978 | En yüksek rüzgâr hızı | 176 km/saat | Tokat | 10.01.1978 |
BAZI TARIM ÜRÜNLERİ ÜRETİMİNDEKİ DÜNYA SIRALAMAMIZ Ürün | Dünya Sıralamasındaki Yeri | Fındık | Birinci | İncir | Birinci | Kayısı | Birinci | Kiraz | Birinci | Mercimek | İkinci | Elma | Üçüncü | Zeytin | Dördüncü | Domates | Üçüncü | Üzüm | Beşinci | Armut | Beşinci | Tütün | Beşinci | Pamuk | Altıncı | Çay | Altıncı | Baklagil | Altıncı | Arpa | Yedinci | Şeftali | Yedinci | Koyun | Onuncu | Buğday | Sekizinci | Turunçgil | Onuncu |
COĞRAFİ BÖLGELERİMİZ VE ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ Özellik | Bölge | En büyük alanlı | Doğu Anadolu | En küçük alanlı | Güneydoğu Anadolu | En yüksek | Doğu Anadolu | En alçak | Marmara | En uzun kıyılara sahip | Ege | En fazla yağış alan | Karadeniz | En az yağış alan | İç Anadolu | Yaz mevsiminde en sıcak | Güneydoğu Anadolu | Kış mevsiminde en ılık | Akdeniz | En soğuk | Doğu Anadolu | Orman bakımından en zengin | Karadeniz | Orman bakımından en fakir | Güneydoğu Anadolu | Güneşlenme süresi en uzun | Güneydoğu Anadolu | Güneşlenme süresi en kısa | Karadeniz | Nüfusu en fazla | Marmara | Nüfusu en az | Doğu Anadolu | Enerji tüketimi en fazla | Marmara | Heyelan en çok görülen | Karadeniz | Volkanizmanın en etkin olduğu | Doğu Anadolu | Seracılığın en yaygın | Akdeniz | İklim çeşitliliği en fazla | Marmara | Yeraltı kaynakları en zengin | Doğu Anadolu | Hidroelektrik potansiyeli en yüksek | Doğu Anadolu | Turizm gelirleri en fazla | Marmara | Tarım ürünleri en erken olgunlaşan | Akdeniz | Tarım ürünleri en geç olgunlaşan | Doğu Anadolu | Yüzey şekilleri en sade | Güneydğu Anadolu | Deniz etkisinin iç kısımlara en fazla ulaştığı | Ege | Nadas toprakları en fazla | İç Anadolu | Nadas toprakları en az | Karadeniz | En çok göç alan | Marmara | En çok göç veren | Karadeniz | İl sayısı en fazla | Karadeniz ( 18 ) | İl sayısı en az | Güneydoğu Anadolu ( 7 ) |
İLLERİMİZ VE ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ Özellik | İl | Değer | En büyük alanlı | Konya | 40.813 km² | En küçük alanlı | Yalova | 850 km² | En fazla ilçeye sahip | İstanbul | 32 | En az ilçeye sahip | Bayburt | 2 | En yüksekte kurulan | Erzurum | 1.853 metre | En kuzeyde yer alan | Sinop | 42° kuzey enlemi | En güneyde yer alan | Hatay | 36° kuzey enlemi | En batıda yer alan | Çanakkale | 26° doğu boylamı | En doğuda yer alan | Iğdır | 45° doğu boylamı | En sıcak | Antalya - Adana | 18,7 °C | En soğuk | Kars | 4,2 °C | En fazla yağış alan | Rize | 2.352 mm | En az yağış alan | Iğdır | 259 mm | Nüfus yoğunluğu en yüksek | İstanbul | 1.928 kişi / km² | Nüfus yoğunluğu en düşük | Tunceli | 12 kişi / km² | En uzun kıyılara sahip | Muğla | 1180 km | Don olayı en fazla görülen | Kars | 179 gün | Don olayı en az görülen | Antalya | 1,8 gün | Güneşlenme süresi en kısa | Rize | 04,14 ( saat ) | Güneşlenme süresi en uzun | Şanlıurfa | 08,29 ( saat ) |
BAZI ÖZELLİKLERDE ÜLKEMİZİN DÜNYA SIRALAMASINDAKİ YERİ Özellik | Dünya sıralamasındaki yeri | Nüfus sayısında | 17 | Nüfus yoğunluğunda | 80 | Yüzölçümünün büyüklüğünde | 36 | Kentli nüfus oranında | 13 | Ekonomik büyümede | 16 | Kişi başına düşen milli gelirde | 21 | Bor ve krom üretiminde | 1 | Altın ve toryum üretiminde | 2 | Cıva, mermer ve jeotermal enerji üretiminde | 7 | Fındık, incir ve kiraz üretiminde | 1 | Çelik üretiminde | 9 | Çimento üretiminde | 2 | Kömür üretiminde | 15 | İlaç üretiminde | 18 | Koyun, keçi sütü üretiminde | 1 | Dışsatımda ( ihracatta ) | 30 | Dışalımda (ithalatta ) | 22 | Tekstil ihracatında | 3 | Çimento ihracatında | 2 | Mermer ihracatında | 8 | Orman tahribatında | 2 | En çok tatil yapılan ülkeler arasında | 3 | Telefonla çok konuşmada | 6 | Televizyon izlemede | 2 |
|
